De bedreigde Zwaan

De bedreigde Zwaan van Nathalie S. Nagel
De bedreigde Zwaan van Nathalie S. Nagel

Met olieverf schilderde Jan Asselijn rond 1650 De bedreigde Zwaan op een doek flink groot doek van 1.44cm bij 1.71cm. Op het schilderij zie je een zwaan met wijd gespreide vleugels en open snavel haar nest verdedigen. In dat nest liggen drie drietal eieren. Het nest wordt verdedigd tegen een tegen een hond die, lijkt wel, komt aanzwemmen. Op het schilderij staan ook drie opschriften die, zo kwam ik later achter, allegorische betekenis hebben. In de wereld van beeldende kunst gebruikte men al sinds de Griekse oudheid allegorieën. Een idee of abstract begrip zoals deugden en ondeugden, werden vertaald naar een symbolische voorstelling met één of meer personificaties of personen. Zoals in dit geval dus met de zwaan, de hond en de eieren, waarin de allegorie verduidelijkt is door de schriftelijke toelichting naar de verwijzing. Eigenlijk vind ik dat heel jammer want het is een prachtige, energieke, natuurgetrouwe voorstelling waaruit bijna voelbare elementen je tegemoet komen.

Jaren geleden liep ik langs dit schilderij in het Rijksmuseum van Amsterdam. Zag uit mijn ooghoek ineens iets wits, verwerkte het in mijn hersens en liep achteruit meteen weer terug naar het schilderij. Daar zag ik een prachtige afbeelding van De Zwaan op imposant formaat. Ik heb er een hele tijd voor staan kijken en vroeg me van alles af. Ik ben er ook niet achtergekomen of het tafereel zich ’s morgens, bij opkomende- of ’s avonds bij ondergaande zon afspeelt. Maar de takken van het nest, de krachtige vleugels, de zachte veren, de opwaartse sprong van de zwaan naar de hond, klaar om hem aan te vallen! Je kunt de windvlaag van de vleugelslag bijna voelen! Je zou het echt eens moeten bekijken in het museum als je kunt. Alles van dit kunstwerk heeft mij zo aangegrepen dat ik het nu, zo’n 15 jaar later, nog steeds tot één van mijn favoriete schilderijen kan rekenen. Zelfs toen ik erachter kwam dat de zwaan eigenlijk Johan de Witt moet voorstellen, de eieren het Graafschap Holland en de hond is waarschijnlijk Willem de derde van Oranje. Dat heb ik natuurlijk niet zelf bedacht maar dat heb ik in de loop der jaren ergens gelezen. Ik heb mijn culinaire variant op dit kunstwerk van Jan Asselijn hieronder beschreven. Om in de geest van de kunstenaar te blijven, verklaar ik mijn ingrediënten op allegorische wijze als volgt.

De zwaan met haar wijd gespreide vleugels, wordt gesymboliseerd door een luchtig,gepocheerd ei waarvan aan de onderkant, de vleugels met zwarte, gemalen peper, kracht wordt bijgezet. Het nest is geroosterd bruinbrood met waterkers, de eieren zijn de kleine tomaatjes, en de bedreiging voor deze zwaan..dat ben jij, degene die hen opeet. Ik mag de smaak van dit broodje zelfs allegorisch benoemen als het schilderij: krachtig, verrassend, stevig met zachte tonen.

Zoals de meeste schilderijen worden gemaakt, wordt ook dit broodje, opgebouwd in lagen. Hieronder beschrijf ik de compositie. De gereedschappen en ingrediënten zijn vet gedrukt.

1. stop 2 bruine boterhammen in een broodrooster en toast ze middelmatig tot ze knapperig maar niet uitgedroogd zijn; 2. Zet een, zo wijd mogelijke pan met water en een scheutje azijn op het gasfornuis en zet het vuur iets harder dan middel-hoog. In deze pan ga je straks het ei pocheren. Het ei mag alvast uit de koelkast. Als je het daarin bewaart; 3. leg een halve avocado (zonder schil en pit) op de linker boterham en druk ‘m enigszins plat met een lepel; 3. smeer daarover 1,5 theelepel Limburgse mosterd. Je kunt andere mosterd gebruiken maar Limburgse mosterd is mild en toch krachtig. Ik raad je echt aan om die te gebruiken; 5. op de rechter boterham leggen we in een hoekje, de met een mes gemaakte wolken van krullen roomboter. Geen zorgen over de calo’s want het zijn er niet veel zoals je op de foto ziet; 6. was de blaadjes waterkers en schud het water goed af. Verspreid ze over de rechter en deels linker boterham als een zacht bedje voor; 7. de tomaatjes die in helften gesneden zijn; 8. draai met de lepel een kolk in het water dat kookt. breek het ei in het midden van de kolk en laat ‘m er voorzichtig in glijden. Daarna roer je het water weer, terwijl je het ei lichtjes binnen de kolk manouvreert. Als het ei een vaste vorm aanneemt en het eigeel niet meer rauw is, is het tijd om ‘m (de Zwaan)  voorzichtig!!! met de schuimspade uit het water te halen en boven de pan voorzichtig uit te laten lekken; 9. leg je de Zwaan op haar nest; 10. strooi wat zout over je creatie en dan is het klaar.

Ik had nog nooit een ei gepocheerd en ik moet eerlijk zeggen dat ik het enorm spannend vond, de eerste keer. Uiteraard ging het mis; het ei dwarrelde in stukjes door de pan. Bij de tweede en bij de derde keer ging het beter. Het derde resultaat is op de foto te zien. Je ziet: het valt dus best mee. Ik ben benieuwd naar je reactie maar vooral je reactie na het maken en proeven van dit broodje.

De bedreigde Zwaan van Jan Asselijn, vertaald naar een culinaire traktatie die niet alleen krachtig maar ook verrassend van smaak is. Een allegorie op je boterham!
De bedreigde Zwaan van Jan Asselijn, vertaald naar een culinaire traktatie die niet alleen krachtig maar ook verrassend van smaak is. Een allegorie op je boterham!

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s